Aktualnie obowiązujące standardy ESRS określają parametry, które podlegają ocenie podczas badania istotności. Nie odnoszą się jednak wprost do tego, czy negatywny wpływ należy oceniać w stanie brutto czy netto. Praktyka sprawozdawcza pokazała, że spółki podeszły do tej kwestii w różny sposób. Podobnie biegli rewidenci; atestowali oni z pozytywnym wynikiem raporty spółek, które stosowały jedno lub drugie podejście. Często było to jednak przedmiotem długich dyskusji. EFRAG otrzymał szereg pytań dotyczących tego zagadnienia, ale zanim zdążył opracować odpowiedzi lub wytyczne (choć dyskutowaliśmy to wielokrotnie), Komisja zleciła mu prace nad uproszczeniem standardów.
Czym są pojęcia brutto i netto w stosunku do wpływów? Chodzi o to, czy istotność negatywnego wpływu powinniśmy oceniać przed zastosowaniem środków mitygujących lub zapobiegających czy też po ich zastosowaniu. Rozważmy następującą przykładową sytuację. Przedsiębiorstwo zidentyfikowało negatywny wpływ na społeczność wokół zakładu produkcyjnego polegający na uciążliwym hałasie związanym z ruchem samochodów ciężarowych w godzinach nocnych. Zaplanowano więc i podjęto działania mitygujące, np. zmianę godzin, w których dostawcy lub odbiorcy mają przyjeżdżać do zakładu albo konstrukcję ekranów wyciszających wzdłuż drogi dojazdowej, oddzielających ją od pobliskiego osiedla mieszkaniowego. W tej sytuacji:
- Ocena negatywnego wpływu brutto oznaczałaby, że należy ujawnić ten wpływ niezależnie od zaplanowanych lub podjętych działań mitygujących. Same działania oczywiście też trzeba ujawnić, ale w odpowiednim ujawnieniu dotyczącym działań.
- Ocena negatywnego wpływu netto oznaczałaby, że najpierw trzeba uwzględnić wpływ działań mitygujących i dopiero potem stwierdzić, czy wpływ jest istotny. Jeśli nie, wówczas w ogóle nie zostałby on ujawniony w wynikach badania istotności i nic na jego temat nie pojawiłoby się w raporcie.
Jak należy postąpić? No właśnie tego dotychczasowe ESRS-y nie precyzowały. W efekcie część spółek w tej sytuacji oceniały i ujawniały wpływ brutto, a inne oceniały go netto i nie ujawniały.
Precyzyjną odpowiedź znajdujemy w uproszczonym ESRS 1 w pkt. 34-35 i w specjalnym dodatku C. W skrócie można streścić te nowe zapisy w następujący sposób:
- Jeśli rzeczywisty negatywny wpływ wystąpił w okresie sprawozdawczym albo wystąpił już wcześniej i działania mitygujące jeszcze nie zostały w pełni wprowadzone, wówczas należy ocenić ten wpływ brutto i będzie on podlegał ujawnieniu (o ile oczywiście jest istotny). W naszym przykładzie: zidentyfikowaliśmy wpływ, jesteśmy w trakcie budowy ekranów wyciszających, ale budowa nie została jeszcze zakończona albo została zakończona dopiero w czasie ostatniego okresu sprawozdawczego.
- Jeśli rzeczywisty negatywny wpływ wystąpił wcześniej niż w okresie sprawozdawczym i działania mitygujące zostały wprowadzone w dostatecznym stopniu przed rozpoczęciem tego okresu, wówczas należy ocenić ten wpływ netto i nie będzie on podlegał ujawnieniu. W naszym przykładzie: zidentyfikowaliśmy wpływ trzy lata temu, a dwa lata temu zakończyliśmy budowę ekranów wyciszających, więc hałas dla mieszkańców w całym okresie sprawozdawczym nie jest już uciążliwy.
Podobnie sprawa wygląda w przypadku potencjalnych negatywnych wpływów, ale nie będę postępowania w stosunku do nich opisywał szczegółowo. Zajrzyjcie do uproszczonego ESRS 1, a w szczególności do dodatku C. W nim opisane są wszystkie możliwe warianty sytuacji i precyzyjnie jest wskazane, co trzeba ujawniać w każdym z nich.
Chociaż mówimy dopiero o projektach uproszczonych ESRS-ów, które w przyszłości mają zastąpić dziś obowiązujące standardy, to jestem przekonany, że wskazówki dotyczące problemu „brutto vs. netto” mogą być przydatne dla wszystkich, którzy teraz aktualizują wyniki swoich badań istotności na potrzeby raportu za rok 2025 😊
P.S. Już w najbliższy piątek, 19 września 2025 r. w godzinach 12:00-14:00 odbędzie się organizowany przez Frank Bold webinar na temat uproszczonych standardów ESRS. Zapraszam Was na niego serdecznie, udział jest bezpłatny, możecie się zapisać na tej stronie. W ciągu dwóch godzin postaramy się w gronie osób, które upraszczały ESRS-y opowiedzieć o wszystkich najważniejszych efektach tego procesu i odpowiedzieć na pytania uczestników.
Polish
English