Zaczął się pierwszy cykl sprawozdawczy, w którym część spółek zastosuje już uproszczone ESRS’y. Za rok będzie to dotyczyło wszystkich raportujących. Często słyszę pytania o to, jak do nowych standardów będą podchodzili biegli rewidenci. Dziś można się tego dowiedzieć w zasadzie tylko z jednego źródła (jest jeszcze inne, o nim piszę dalej): seria webinariów organizowanych przez Stowarzyszenie Emitentów Giełdowych w październiku i listopadzie 2026 r. Układając ich programy SEG zadbał o to, żeby nie tylko wytłumaczyć konstrukcję i zasady nowych standardów, ale też, żeby zawsze pojawił się głos biegłych rewidentów.
Brakuje jednak głosu oficjalnego. Zadziwia mnie brak oficjalnej komunikacji ze strony Polskiej Agencji Nadzoru Audytowego. To przecież ona jest organem, na który kierują się oczy wszystkich rewidentów, gdy poszukują wskazówek jak postępować. Mamy standard KSUA 3002PL stworzony na potrzeby pierwszego zestawu standardów i stosowany od blisko dwóch lat. Teoretycznie można (i pewnie trzeba) będzie stosować go do uproszczonych ESRS’ów, ale przecież nie ma w nim bezpośredniego odniesienia do rzetelnej prezentacji lub tego, jak ocenić, czy spółka zastosowała właściwie lub może nadużyła takich ułatwień, jak chociażby zasada nadmiernego kosztu lub wysiłku. Wszystko wskazuje na to, że atestując raporty za rok 2026 biegli rewidenci będą musieli samodzielnie poradzić sobie ze stosowaniem starego standardu atestacji do nowych standardów raportowania.
Bardzo liczę na to, że środowisko biegłych rewidentów nie zaprzepaści ogromnej pracy wszystkich (EFRAG’u, Komisji Europejskiej, Parlamentu, Państw Członkowskich UE i samych spółek) przy uproszczeniu standardów. A zaprzepaścić tę pracę łatwo, wystarczyłoby podejść do nowych ESRS’ów jak do listy zgodności i wymagać literalnego zastosowania każdego punktu danych, a nie jak do standardów, które mają doprowadzić do rzetelnej prezentacji relacji spółki z ludźmi i środowiskiem naturalnym.
Za rok powinno być łatwiej i jaśniej. KEONA (Komitet Europejskich Organów Nadzoru Audytowego) przekazała Komisji Europejskiej 25 września 2026 r. projekt standardu atestacji raportów zrównoważonego rozwoju (bazujący na międzynarodowym standardzie ISSA 5000), który KE ma wydać w połowie 2027 r. W najbliższym czasie czekają nas publiczne konsultacje tego projektu. W projekcie dodano wiele doprecyzowań, dzięki którym standard będzie pasował do nowych ESRS’ów. Niestety jednocześnie nie zawiera on niemal żadnych ograniczeń procedur, które może przeprowadzać biegły rewident; co więcej, niektóre ograniczenia zawarte w oryginalnym ISSA 5000 zostały usunięte. Jak audytor troszkę się zapędzi w swojej gorliwości, to z limited assurance bardzo łatwo wejdzie na teren reasonable assurance. Mam nadzieję, że Komisja wbuduje w standard skuteczne ograniczenia dotyczące ograniczonej pewności pod wpływem głosów, które do niej trafią. Trawestując znany mem z Berniem Sandersem, „I am once again asking you to take part in the consultation” 😉
Wspomniałem wcześniej o jeszcze jednym źródle, z którego można dowiedzieć się, jak będzie wyglądał audyt raportów. To dwa webinary, które MATERIALITY organizuje w najbliższym czasie. Udział w każdym z nich jest bezpłatny dla wszystkich chętnych:
- 26 listopada 2026 r., g. 15:00-16:00 „Jak przeżyć audyt raportu i nie zwariować”
- 9 grudnia 2026 r., g. 14:30-15:30 „Jak przeprowadzić audyt raportu i nie zamęczyć spółki”.
Podczas tego pierwszego będę rozmawiał z przedstawicielami spółek na temat doświadczeń z atestacji i postulatów, co powinno się zmienić w procesie audytu. Podczas drugiego porozmawiam z audytorami o tym, co może się zmienić w atestacji i czy postulaty spółek są możliwe do realizacji. Zapraszam serdecznie 😊