Wejście w życie Taksonomii UE
W lipcu 2020 r. weszło w życie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 z dnia 18 czerwca 2020 r. w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje, zmieniające rozporządzenie (UE) 2019/2088. W polskim tłumaczeniu przepisów regulacja ta funkcjonuje jako „systematyka”, jednak bardziej popularnym określeniem jest „Taksonomia UE”. Rozporządzenie to ma na celu określnie warunków, na jakich prowadzone działalności mogą zostać uznane za zrównoważone środowiskowo.
Taksonomia UE dotyczy uczestników rynku finansowego, którzy udostępniają produkty finansowe oraz przedsiębiorstw objętych obowiązkiem raportowania informacji niefinansowych (zgodnie z art. 19a lub 29a dyrektywy 2013/34/UE).
Tekst rozporządzenia w sprawie Taksonomii UE:
Co oznacza zgodność z Taksonomią UE?
Aby móc wykazać zgodność z taksonomią, należy udowodnić, że prowadzona działalność:
Taksonomia określa 6 celów środowiskowych:
- łagodzenie zmian klimatu (CCM, climate change mitigation);
- adaptacja do zmian klimatu (CCA, climate change adaptation);
- zrównoważone wykorzystywanie i ochrona zasobów wodnych i morskich (WTR, the sustainable use and protection of water and marine resources)
- przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym (CE, the transition to a circular economy);
- zapobieganie zanieczyszczeniu i jego kontrola (PPE, pollution prevention and control);
- ochrona i odbudowa bioróżnorodności i ekosystemów (BIO, the protection and restoration of biodiversity and ecosystems).
Minimalne Gwarancje
Minimalne Gwarancje są to procedury stosowane przez przedsiębiorstwo prowadzące działalność gospodarczą, które mają zapewnić przestrzeganie:
- Wytycznych OECD dla przedsiębiorstw wielonarodowych
- Wytycznych ONZ dotyczących biznesu i praw człowieka, w tym zasad ośmiu podstawowych konwencji MOP
- Zasad i praw określonych w Międzynarodowej karcie praw człowieka.
Minimalne Gwarancje oceniane są na poziomie całej Spółki, a nie w odniesieniu do poszczególnych działalności. Wprowadzono je do Taksonomii w celu zapewnienia, że zrównoważony rozwój nie będzie odbywać się kosztem podstawowych praw człowieka oraz zasad ładu korporacyjnego. Dla przykładu za zrównoważoną nie będzie mogła zostać uznana działalność przedsiębiorstwa, które narusza prawa człowieka, w tym prawa pracownicze, działa z naruszeniem zasad uczciwej konkurencji czy dopuszcza się praktyk korupcyjnych.
Techniczne Kryteria Kwalifikacji
Aby ocenić, czy dana działalność jest zrównoważona środowiskowo (taxonomy-aligned), a więc wnosi istotny wkład w przynajmniej jeden cel środowiskowy oraz nie wyrządza poważnych szkód wobec pozostałych celów środowiskowych, należy wykorzystać „techniczne kryteria kwalifikacji” (TKK, lub w wersji angielskiej „TSC”, technical screening criteria).
Techniczne kryteria kwalifikacji uregulowano w dwóch rozporządzeniach delegowanych Komisji:
1. Akt delegowany w sprawie klimatu – rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2021/2139 z dnia 4 czerwca 2021 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 poprzez ustanowienie technicznych kryteriów kwalifikacji służących określeniu warunków, na jakich dana działalność gospodarcza kwalifikuje się jako wnosząca istotny wkład w łagodzenie zmian klimatu lub w adaptację do zmian klimatu, a także określeniu, czy ta działalność gospodarcza nie wyrządza poważnych szkód względem żadnego z pozostałych celów środowiskowych, które było nowelizowane trzykrotnie:
- 2022/1214 (rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2022/1214 z dnia 9 marca 2022 r. zmieniające rozporządzenie delegowane (UE) 2021/2139 w odniesieniu do działalności gospodarczej w niektórych sektorach energetycznych oraz rozporządzenie delegowane (UE) 2021/2178 w odniesieniu do publicznego ujawniania szczególnych informacji w odniesieniu do tych rodzajów działalności gospodarczej) – dodano nowe rodzaje działalności (w tym działalności związane z produkcją energii atomowej i z paliw gazowych)
- 2023/2485 (rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2023/2485 z dnia 27 czerwca 2023 r. zmieniające rozporządzenie delegowane (UE) 2021/2139 ustanawiające dodatkowe techniczne kryteria kwalifikacji służące określeniu warunków, na jakich niektóre rodzaje działalności gospodarczej kwalifikują się jako wnoszące istotny wkład w łagodzenie zmian klimatu lub w adaptację do zmian klimatu, a także określeniu, czy działalność ta nie wyrządza poważnych szkód względem żadnego z pozostałych celów środowiskowych) – wprowadzono korekty do zapisów TKK.
- 2026/73 (rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2026/73 z dnia 4 lipca 2025 r. zmieniające rozporządzenie delegowane (UE) 2021/2178 w odniesieniu do uproszczenia treści i prezentacji informacji dotyczących zrównoważonej środowiskowo działalności, które mają być ujawniane, oraz rozporządzenia delegowane (UE) 2021/2139 i (UE) 2023/2486 w odniesieniu do uproszczenia niektórych technicznych kryteriów kwalifikacji służących określeniu, czy działalność gospodarcza nie wyrządza poważnych szkód względem celów środowiskowych) – zmiany w załączniku I oraz II.
2. Akt delegowany „środowiskowy” – rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2023/2486 z dnia 27 czerwca 2023 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 poprzez ustanowienie technicznych kryteriów kwalifikacji służących określeniu warunków, na jakich dana działalność gospodarcza kwalifikuje się jako wnosząca istotny wkład w zrównoważone wykorzystywanie i ochronę zasobów wodnych i morskich, w przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym, w zapobieganie zanieczyszczeniu i jego kontrolę lub w ochronę i odbudowę bioróżnorodności i ekosystemów, a także określeniu, czy ta działalność gospodarcza nie wyrządza poważnych szkód względem któregokolwiek z innych celów środowiskowych, i zmieniające rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2021/2178 w odniesieniu do publicznego ujawniania szczególnych informacji w odniesieniu do tych rodzajów działalności gospodarczej. Akt delegowany został znowelizowany przez rozporządzenie delegowane 2026/73 w zakresie załączników I, II oraz IV.
Tekst skonsolidowany aktu delegowanego w sprawie klimatu:
Tekst aktu delegowanego „środowiskowego”:
Raportowanie Taksonomii
Na potrzeby raportowania w zakresie działalności zrównoważonej należy korzystać z tzw. „aktu delegowanego do art. 8”, a więc rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2021/2178 z dnia 6 lipca 2021 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 przez sprecyzowanie treści i prezentacji informacji dotyczących zrównoważonej środowiskowo działalności gospodarczej, które mają być ujawniane przez przedsiębiorstwa podlegające art. 19a lub 29a dyrektywy 2013/34/UE, oraz określenie metody spełnienia tego obowiązku ujawniania informacji (akt nowelizowany przez art. 5 oraz załączniki V-VII rozporządzenia delegowanego 2023/2486 oraz rozporządzenie delegowane 2022/1214 przez art.2 oraz załącznik III dodany jako załącznik XII, a także przez art. 1 rozporządzenia delegowanego 2026/73). Rozporządzenie to zawiera szczegółowe wytyczne dotyczące sposobu raportowania – definicje pojęć, wzory tabel raportowych oraz zasady ujawniania informacji przez przedsiębiorstwa niefinansowe (np. produkcyjne, budowlane, usługowe) oraz finansowe (np. instytucje kredytowe, fundusze inwestycyjne, zakłady ubezpieczeniowe).
Tekst aktu delegowanego do art. 8 (tekst skonsolidowany):
Jakie rodzaje działalności kwalifikują się do Taksonomii UE?
W akcie delegowanym w sprawie klimatu wymienione są rodzaje działalności, które mogą mieć istotny wkład w łagodzenie zmian klimatu (znajdują się w załączniku I rozporządzenia) lub w adaptację do zmian klimatu (znajdują się w załączniku II).
Natomiast w przyjętym dwa lata później akcie delegowanym środowiskowym znajdują się załączniki, w których określono techniczne kryteria kwalifikacji dla działalności, które mogą mieć istotny wkład w cele środowiskowe dotyczące: ochrony zasobów wodnych i morskich, przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym, przeciwdziałaniu zanieczyszczeniom, ochrony bioróżnorodności.
Jak stosować Taksonomię?
W związku z szeregiem wątpliwości, jakie pojawiły się wśród użytkowników powyższych przepisów, Komisja Europejska wydała szereg opracowań w formie odpowiedzi na często zadawane pytania (FAQ), które mają ujednolicić praktykę stosowania aktów delegowanych:
- Do aktu delegowanego w sprawie klimatu (Zawiadomienie Komisji w sprawie interpretacji i wykonania niektórych przepisów prawnych aktu delegowanego UE w sprawie unijnej systematyki dotyczącej zmiany klimatu ustanawiającego techniczne kryteria kwalifikacji w odniesieniu do tych rodzajów działalności gospodarczej, która wnosi istotny wkład w łagodzenie zmiany klimatu lub adaptację do zmiany klimatu i nie wyrządza poważnych szkód względem żadnego z pozostałych celów środowiskowych). Wyjaśnienia z 20 października 2023 r. można znaleźć tutaj: [PL] [EN]
- Do aktu delegowanego do art. 8 wydano następujące dokumenty z wyjaśnieniami:
- (lipiec 2021) dokument służb Komisji zawierający odpowiedzi na często zadawane pytania „What is the EU Taxonomy Article 8 delegated act and how will it work in practice?” [„Czym jest akt delegowany określający obowiązki w zakresie ujawniania informacji na mocy art. 8 rozporządzenia w sprawie unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju i jak w praktyce będzie wyglądało jego stosowanie?”] [EN]
- (styczeń 2022) dokument służb Komisji zawierający odpowiedzi na często zadawane pytania dotyczące sposobu, w jaki przedsiębiorstwa finansowe i niefinansowe powinny ujawniać informacje dotyczące działalności gospodarczej i aktywów kwalifikujących się do systematyki zgodnie z aktem delegowanym określającym obowiązki w zakresie ujawniania informacji [EN]
- (6 października 2022) Zawiadomienie Komisji w sprawie interpretacji niektórych przepisów prawnych aktu delegowanego określającego obowiązki w zakresie ujawniania informacji dotyczących zgłaszania działalności gospodarczej kwalifikującej się do systematyki [PL] [EN]
- (20 października 2023) Zawiadomienie Komisji w sprawie interpretacji i wykonania niektórych przepisów prawnych aktu delegowanego określającego obowiązki w zakresie ujawniania informacji na mocy art. 8 rozporządzenia w sprawie unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju dotyczących zgłaszania działalności gospodarczej i aktywów kwalifikujących się do systematyki i zgodnych z systematyką (drugie zawiadomienie Komisji) [PL] [EN]
- (8 listopada 2024) Zawiadomienie Komisji w sprawie interpretacji i wykonania niektórych przepisów prawnych aktu delegowanego określającego obowiązki w zakresie ujawniania informacji na mocy art. 8 rozporządzenia w sprawie unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju dotyczących zgłaszania działalności gospodarczej i aktywów kwalifikujących się do systematyki i zgodnych z systematyką (trzecie zawiadomienie Komisji) [PL] [EN]
- (5 marca 2025) Zawiadomienie Komisji w sprawie interpretacji i wykonania niektórych przepisów prawnych aktu delegowanego w sprawie unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju w dziedzinie środowiska, aktu delegowanego w sprawie unijnej systematyki dotyczącej zmiany klimatu oraz aktu delegowanego określającego obowiązki w zakresie ujawniania informacji dotyczących unijnej systematyki [PL] [EN].
Najnowsze zmiany w Taksonomii UE
Zmiany proponowane w projekcie Omnibus:
- Podniesienie progów obowiązkowego raportowania do dużych przedsiębiorstw zatrudniających ponad 1000 pracowników, z rocznym obrotem netto powyżej 450 mln EUR;
- Wprowadzenie możliwości raportowania częściowej zgodności z Taksonomią dla podmiotów z rocznym obrotem netto poniżej 450 mln EUR.
Uwaga! Projekt Omnibus nie zakłada bezpośrednich zmian w rozporządzeniu Taksonomicznym jednak poprzez bezpośrednie powiązanie obowiązku raportowania o zgodności z Taksonomią z obowiązkiem sprawozdawczym z zakresu zrównoważonego rozwoju wszelkie zmiany w zakresie stosowania Dyrektywy CSRD mogą również wpływać na zakres raportowania taksonomii (patrz: art. 1 ust. 2 lit.c rozporządzenia 2019/2088).
Stan obowiązywania zmian: zmiany nie zostały jeszcze wprowadzone. Parlament Europejski oraz Rada przegłosowały wstępne porozumienie, które 16 grudnia 2025 zostało potwierdzone przez Parlament i w następnej kolejności, aby zaczęły obowiązywać, musi zostać ostatecznie potwierdzone przez Radę, opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej oraz transponowane do przepisów krajowych.
Zmiany wprowadzone rozporządzeniem delegowanym Komisji Europejskiej (UE) 2026/73
Komisja Europejska w lipcu 2025 roku przyjęła Rozporządzenie Delegowane (UE) 2026/73, które zostało ogłoszone w Dzienniku Unii Europejskiej 8 stycznia 2026 r.
Uwaga! Rozporządzenie Delegowane wejdzie w życie 28 stycznia 2026 roku po zakończeniu 20 dniowego vacatio legis. Rozporządzenie jest stosowane od 1 stycznia 2026 r. Przedsiębiorstwom pozostawia się jednak możliwość wyboru, czy za pierwszy okres po wprowadzaniu zmian (za rok obrotowy, który rozpoczął się między 1 stycznia a 31 grudnia 2025 roku) skorzystają z uproszczeń czy będą raportować jeszcze na starych zasadach.
Najważniejsze zmiany wprowadzone Rozporządzeniem Delegowanym
- Wprowadzenie progów istotności finansowej na poziomie 10% obrotu, nakładów inwestycyjnych (CapEx) oraz wydatków operacyjnych (OpEx). Oznacza to, że możemy wyłączyć z oceny zgodności z Taksonomią UE jedną lub sumę kilku działalności, które łącznie nie przekraczają 10% w ramach każdego z trzech KPI: obrotu, CapEx i OpEx.
- Uproszczenie kryteriów DNSH (zasada „nie czyń poważnych szkód”).
- Wprowadzenie uproszczeń w tabelach taksonomicznych (zredukowanie o 64% punktów danych da przedsiębiorstw niefinansowych i o 89% dla instytucji finansowych).
- Uproszczenie kluczowych wskaźników efektywności takich jak GAR dla instytucji finansowych oraz wprowadzenie możliwości nieraportowania przez instytucje finansowe poszczególnych KPI przez dwa lata.
- Uchylenie załącznika XII do rozporządzenia delegowanego (UE) 2021/2178, który dotyczył działalności w sektorach gazu ziemnego i energii jądrowej, co zmniejszyć ma obciążenia sprawozdawcze i uniknąć powielania informacji ujawnianych przez przedsiębiorstwa niefinansowe.
Polish
English
