Harmonogram wdrożenia i kontekst prac nad uproszczeniem
Prace nad uproszczeniem standardów ESRS zostały zainicjowane przez Komisję Europejską w marcu 2025 roku w ramach inicjatywy legislacyjnej Omnibus, mającej na celu deregulację i zmniejszenie obciążeń administracyjnych wynikających z dyrektywy CSRD. EFRAG (Europejska instytucja tworząca i opiniująca dla Komisji Europejskiej standardy sprawozdawczości finansowej i zrównoważonego rozwoju) zakończył prace nad projektami na przełomie listopada i grudnia 2025 roku, przekazując ostateczne wersje do Komisji Europejskiej.
Komisja Europejska planuje wydać nowe rozporządzenie delegowane latem – już w czerwcu 2026 roku. Pełne zastosowanie nowych standardów przewidziane jest od roku obrotowego 2027, jednak przepisy przewidują okresy przejściowe:
- Spółki raportujące obowiązkowo: Za rok 2025 (raport w 2026) muszą stosować „stary” zestaw standardów z 2023 roku. W raporcie za rok 2026 (publikowanym w 2027) będą mogły wybrać pomiędzy starymi a nowymi standardami. Od 2027 roku obowiązywać będzie wyłącznie nowy, uproszczony zestaw.
- Spółki raportujące dobrowolnie: Mogą wybrać uproszczone ESRS-y już przy raportowaniu za rok 2025. Podobnie jak w przypadku raportowania obowiązkowego, od 2027 roku uproszczone standardy staną się dla nich jedynym dostępnym zestawem w ramach ESRS.
Szczegóły dotyczące projektów można znaleźć na oficjalnej stronie EFRAG – Draft Simplified ESRS.
Redukcja obciążeń: 70% mniej punktów danych
Najbardziej widoczną zmianą jest radykalne odchudzenie standardów. Głównie podnoszona jest liczba punktów danych (data points), która spadła z ponad 1000 w pierwszym zestawie do nieco ponad 300. Stanowi to redukcję o około 71%. Dana ta jest imponująca, jednak w gruncie rzeczy nie uwzględnia różnicy w stopniu skomplikowania poszczególnych danych (trudno porównywać prosty opis polityki z pełnym wyliczeniem emisji zakresu 3). Dużo mocniej na nas – praktyków –
działa porównanie objętości samych dokumentów: liczba stron zmniejszyła się o ponad połowę – z 300 do ok. 130.
Co zniknęło ze standardów?
Kluczem do osiągnięcia tych oszczędności było usunięcie wszystkich punktów danych o charakterze dobrowolnym (tzw. „may disclose”) oraz redukcja o ponad 60% punktów obowiązkowych („shall disclose”). Warto jednak pamiętać, że zakres tematyczny pozostał niezmieniony – nadal operujemy w ramach 12 standardów: dwóch przekrojowych (ESRS 1 i 2) oraz dziesięciu tematycznych.
Nowe zasady gry: Fair Presentation i Undue Cost or Effort
Uproszczone standardy ESRS wprowadzają dwie fundamentalne zasady, które mają ułatwić życie osobom przygotowującym raporty:
- Zasada rzetelnej prezentacji (Fair Presentation): Staje się ona nadrzędną zasadą raportowania. Oznacza to, że raport ma wiernie odzwierciedlać istotne wpływy, ryzyka i szanse (IROs) spółki, a nie być jedynie wypełnioną checklistą czy sztywną tabelką.
Dokładniej zasadę rzetelnej prezentacji tłumaczy Piotr Biernacki podczas szkolenia „Uproszczone standardy ESRS”
- Zasada nadmiernego kosztu lub wysiłku (Undue Cost or Effort): Jeśli pozyskanie danych (szczególnie z łańcucha wartości) wiąże się z nakładami niewspółmiernymi do korzyści dla użytkowników raportu, spółka może zrezygnować z ich ujawnienia, uzasadniając tę decyzję. Wyjątkiem od tej zasady pozostają dane dotyczące emisji gazów cieplarnianych (E1-8).
- Dodatkowo, badanie istotności (materiality assessment) staje się bardziej pragmatyczne.
Więcej o procesie badania istotności piszemy w opisie doradztwa w zakresie badania istotności. W MATERIALITY opracowaliśmy własną metodykę badania na podstawie dokumentów branżowych i najlepszych praktyk, zastosowaną już w kilkudziesięciu projektach dla spółek z wielu branż. Stale ją aktualizujemy i dostosowujemy do naszych klientów.
Strategiczne zmiany w strukturze raportu
Nowe standardy stawiają na elastyczność i przejrzystość. Do najważniejszych nowości należą:
- Executive Summary: Możliwość stworzenia zwięzłego podsumowania zarządczego.
- Załączniki: Przeniesienie szczegółowych opisów metodyk czy tabel danych do aneksów, co poprawia czytelność głównej części dokumentu.
- Integracja wytycznych: Wymogi dotyczące stosowania (Application Requirements) znajdują się teraz bezpośrednio pod wymogami ujawnieniowymi (Disclosure Requirements), eliminując konieczność ciągłego przeskakiwania między sekcjami dokumentu.
Redukcja to nie wszystko
Wszystkie opisywane zmiany wpływają na całościowy odbiór i czytelność dokumentu. Zmieniła się nie tylko objętość i układ treści. Kolejną korzystną zmianą w ESRS jest uproszczony język. Głęboka redakcja tekstu standardów, zmiana układu przypisów, doprecyzowanie i ujednolicenie definicji powodują, że całość czyta się płynniej i łatwiej jest zrozumieć dokument.
Kontrowersje wokół VSME i ważna opinia EBC
Ważnym elementem debaty o uproszczonych standardach ESRS jest zastosowanie ich przez spółki nieobjęte bezpośrednio obowiązkiem raportowania CSRD. Choć równolegle dostępne są standardy VSME (Voluntary Sustainability Reporting Standard – dla małych i średnich przedsiębiorstw), pojawiły się istotne głosy krytyczne.
11 lutego 2026 roku Europejski Bank Centralny (EBC) w swojej oficjalnej opinii przekazanej Komisji Europejskiej wskazał, że to właśnie uproszczone ESRS-y powinny być standardem rekomendowanym dla dużych spółek spoza zakresu CSRD do stosowania dobrowolnego. Według EBC standard VSME nie jest adekwatny dla dużych podmiotów i nie zaspokaja potrzeb informacyjnych sektora finansowego w takim stopniu, jak robią to uproszczone ESRS-y. Jest to jasny sygnał dla dużych grup kapitałowych, które chcą raportować dobrowolnie, aby kierowały swoją uwagę właśnie na ten zestaw wytycznych.
Podsumowanie: Czy raportowanie będzie łatwiejsze?
Analiza kosztów i korzyści przeprowadzona na zlecenie EFRAG wykazuje, że stosowanie uproszczonych standardów będzie nawet o 30-40% tańsze niż w przypadku dotychczasowego zestawu. Choć rośnie rola ujawnień specyficznych dla spółki (co wymaga większej kreatywności i poszukiwań w standardach takich jak GRI czy SASB), ogólny bilans zmian jest zdecydowanie korzystny.
Przejście na nowe standardy dla firm, które już raportują, powinno być płynne, ponieważ większość mierników ilościowych pozostaje zbliżona. Dla nowych podmiotów uproszczone ESRS-y stanowią najbardziej kompletny i zrozumiały „podręcznik” do wdrażania sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju.
Chcesz przygotować swoją organizację na nadchodzące zmiany w standardach?
Przygotowaliśmy specjalnie wstępne szkolenie z uproszczonych standardów ESRS. Dołącz do naszego kursu na MATERIALITY ACADEMY oraz zapoznaj się z innymi zasobami w sekcji wiedza i praktyka na materiality.pl.
Polish 
English